7 Ağustos 2013 Çarşamba

Kompostlanabilir Ambalajlar İçin Bariyerleri Yıkmak

İskoçya ambalaj kurumu sitesinde yayınlanan aşağıdaki yazı, Avrupa ülkelerinde atık yönetiminin nasıl daha ileriye doğru gidebileceğine yönelik fikirleri aktarıyor. Umarız ülkemizde de bu tip bir yaklaşımla, daha iyi bir atık yönetimi ve daha iyi tesis altyapısına doğru atılımlar olacaktır.

Her sene daha fazla ürün ambalajı geri dönüştürülse de, hala özellikle de plastiğin olduğu alanlarda çöp gömme yöntemi oldukça fazla kullanılıyor. 2008 yılı itibariyle İngiltere'deki atıkların yaklaşık %5'i için çöp gömüsü yapıldı. Packaging Scotland ise bu atığın daha fazlasının geri dönüştürülüp çevre için yararlı yan ürünlere çevrilmesi olasılığının yeni tür ambalaj geliştirme konusunda ve atık yönetimi altyapısını geliştirme konusunda motivasyon sağladığını belirtiyor.

Ambalajlar söz konusu olduğunda, kompostlanabilirlik İngiltere'deki birincil sürdürülebilirlik stratejisi olarak göze çarpıyor. Kompostlanabilirlik, bir objenin belirli koşullar altında biyobozunmasını sağlıyor. Bütün malzemelerin biyobozunacağı (diğer bir deyişle, mikroorganizmaların etkisiyle çözünür ürünlere parçalanacağı) bilinse de, bu terim genellikle herhangi bir koşul ve ya zaman aralığı verilmeksizin kullanılabiliyor. Diğer bir deyişle, tahta bir masa biyobozunur özelliktedir fakat bildiğimiz bir şekilde çok yakın bir zamanda masanın parçalanmasını beklemezsiniz.

Biyobozunur öcüler

Bazı ambalajlar biyobozunur olarak pazarlanmakta fakat bu tarz bie etiket bir ürünün atık havuzuna girdiği zaman nasıl muamele edilmesi gerektiği ile ilgili bize fikir veriyor. Biyobozunur Ürünler Enstitüsü (BPI) web sitesi, bu tür bir etikete sahip bazı malzemelerin bozunması için uzun süreler gerektiğini açıklıyor. Bu sebeple bu ürünler endüstriyel kompostlama için uygun olmuyorlar. Benzer şekilde biyobozunur plastikler iki tür atık birbiriyle karıştırıldığı zaman polietilen atıklarının geri dönüştürülmesine olumsuz etkide bulunabiliyor.

BPI bazı popüler efsanelere de cevap veriyor. Bunlardan biri de atık gömme tesislerinde bu tür plastiklerin basit bir şekilde biyobozunacağı yönünde. Gerçekte atık gömme tesislerindeki kuru ve oksijen yönünden fakir koşulların atıkların bozunmasından çok mumyalaşacağını gösteriyor. Diğer koşullarda da atık gömme tesislerindeki kontrolsüz biyobozunma yeraltı sularının kirlenmesi ve ya metan emisyonu gibi problemlere de yol açabilir.

Bir ürünün kompostlanabilir olarak sertifikalandırılması için belirlenmiş koşullarda biyobozunur olma gerekliliğini sağlaması gerekiyor ve bu koşullar da EN 13432 gibi Avrupa standartlarında tanımlanıyor. Bu standart kompostlanabilirlik için bir alt çizgi olarak kabul ediliyor. Aynı zamanda UK Yenilenebilir Enerji Kurumunun yan kollarına göre de bu durum mevcut.

Gordon Thompson adlı Organics Geri Dönüşüm Grubu üyesine göre, Avrupa standardında açıkça belirlenmiş olmasına rağmen, kompostlanabilirlik fikri hala geniş anlamda yanlış anlaşılıyor. İnsanlar yanlış terminolojiyi kullanmakta ısrar ediyorlar. Genellikle kendisine biyo kütle ve ya biyobozunur olarak tanımlanan ürünler için kompostlanabilirlik danışılıyor ve genellikle iki durumda da cevap muhtemelen olumsuz oluyor.

EN13432'ye uyumluluk bazı kimyasal ve diğer testlerin de sağlanmasını gerektiriyor. Bunlardan biri de belirli koşullar altında ürünün parçalanma eğilimi. Bunun dışında EN 13432 sertifikası malzemeye değil son ürüne veriliyor çünkü mekanik özellikler de parçalanmayı etkiliyor.

EN13432 standardı üzerinden, kompostlanabilir ambalajların akreditasyonu için üç ayrı kurum daha işlev gösteriyor: DIN Certco Gepruft Endüstriyel Kompostlanabilirlik sertifikasyon kurumu, European Bioplastics Seedling Logo kurumu ve Vincote OK Compost. Her bir standart kurumu EN 13432'ye uygunluk ararken, her birine özel gereklilikler de mevcut. Bu kurumlarca sertifikalandırılan ürünlerin de uygun logo ve sertifika numarasına sahip olmaları ve ürünlerinde sergilemeleri gerekiyor. Ürünle ev kompostuna ya da endüstriyel komposta uygun olarak sertifikalandırılabiliyorlar. Örneğin, evde kompostlanabilirlik sertifikası Vincotte'nin 'OK Compost Home' logosu ile belirtiliyor.

Şimdiye kadar kompostlanabilir ambalaj için en büyük pazar sektörü gıda ve diğer organik atıkların toplanması için torbalar oldu. Fakat gıda servisi ambalajı arenasında, artık birçok firma kompostlanabilirlik iddiasına sahip ürünleri piyasaya sunuyor.

Thompson'a göre kompostama altyapısını geliştirmek için itici gün genellikle gıda atığı ile ilgili yönetmelikler sayesinde sürdürülüyor. Örneğin Ocak 2014'ten itibaren 50kg üzerinde gıda atığı üreten bütün iş kurumlarının İskoçya Atık regülasyonlarına göre bu atıkları ayrı bir şekilde toplamaları gerekiyor. Bu durum da gıda atıklarıyla birlikte toplanabilmeleri sebebiyle kompostlanabilir ambalajları teşvik ediyor.

Nerede Kompostlanabilir?

Bu adım doğru yönde atılmış olsa da, ambalaj için kompostlama altyapısının halen geliştirilmesine ihtiyaç duyuluyor. Hem gıda atığı hem de sertifikalı kompostlanabilir ambalajlar tank içi kompostlama (in-vessel composting IVC) ve ya anaerobik sindirim (anaerobic digestin AD) gibi yöntemlerle yapılıyor. Her iki yöntem de mikroorganizmaların kullanımını gerektiriyor. AD yöntemi sonucunda biyogaz üretiliyor ve bu da ısı, elektrik ve yakıt üretiminde kullanılabiliyor.

AD tesisleri bütün ambalajları yok etmeye eğilimli ve bu sebeple kompostlama yönünde çok iyi bir çözüm değil. Thompson İngiltere'de birkaç tane büyük IVC tesisinin bulunduğunu belirtiyor fakat bunların sayısı İskoçya'da az.

İngiltere'de organik geri dönüşümcüler son yıllarda belirgin bir şekilde artmadı fakat tesisler daha karmaşık ve genelde daha büyük hale geliyorlar ve böylece daha fazla organik malzemeyi işleyebiliyorlar. Gıda servisi ambalajında kullanılan malzemeler göz önünde bulundurulduğunda bazı firmalar biyoplastik bazlı, bitki nişastasından ve şeker küspesinden (polilaktik asit gibi PLA) ürünler geliştiriyorlar. Bu malzemelerin bazıları özellikle bazı uygulamalar için gerekli özellikleri sağlıyorlar. Örneğin bitki nilşastası ısıya dayanıklılık özelliğine sahip. Diğer malzemeler arasında geri dönüştürülmüş kağıt ve kompostlanabilir selofan Natureflex adlı Innovia Films tarafından geliştirilen ürün bulunuyor. Bu tip malzemelerin farklı kombinasyonları, kompostlanabilir son ürünler için kullanılıyor ve farklı derecelerde sertifikalar elde ediliyor. Bio-Packaging firması hem EN 13432'ye uygunluk gösteren hem de WRAP tarafından sertifikalandırılan tek firma olduğunu iddia ediyor. Bu sayede 2012 Londra Olimpiyatlarında da yemek kaplarını üretebilmek için seçildiler. Edinburgh bazlı Vegware firması da 'eko-catering' konsepti ile Vincotte OK Compost'a göre sertifikalandırılmış şarap bardakları ve tek kullanımlık servis ürünleri üretiyor.

Birlikte çalışmak

Atık yönetimi çoğunlukla yerel ve ya bölgesel bir iş olduğundan dolayı, geri dönüştürülebilir ve kompostlanabilir ambalaj yapma eforunun birçok farklı kurumun ortak eforuyla gerçekleşebileceğini belirtmek zor olmaz. Bu kurumlar arasında hammadde geliştiricileri, ürün geliştiricileri, yerel plastik geri dönüştürücüler, belediye atık toplayıcıları ve biyoatık arıtma tesisleri bulunuyor. Organik geridönüşüm açısından İsviçre biyobozunur malzemelerin atık havuzunda yönetilmesi açısından bütün bu kurumların konsensusunun sağlandığı ilk ülke olduğunu iddia ediyor. Sadece biyo atıkların toplanması için tasarlanmış torbalar herhangi bir kısıtlama olmadan arıtma tesislerine kabul edilirken, diğer biyoplastik ve ya biyobazlı ürünler, servis ürünleri ve ya çiçek saksıları gibi, eğer belirlenmiş bir kaynaktan yapılmışsa ya da sertifikaya sahipse kompost tesisine alınıyor. İsviçre Kompostlama ve Metanizasyon Tesisi kurumu (Assosication of Swiss Composting and Methanisation Plant) yöneticisi Daniel Trachsel, European Bioplastics sitesine verdiği röportajda bu konsensusa nasıl varıldığını anlatıyor. Sürecin 2001 yılında başlayıp bütün tedarik ve atık zincirini kapsayacak şekilde 2013 yılına kadar tamamlandığını belirtiyor. Fakat Alman süpermarket zincirleri Aldi ve Lidi'nin henüz daha katılım göstermediğini üzülerek belirtiyor.

Henüz hak sahiplerinin özel anlaşmalarına dayanan bir konsensus olsa da, Trachsel grubunun  resmi olarak da İsviçre makamlarının böyle bir karar almasına ikna edebileceğini düşünüyor. Aynı şekilde bu tarz bir yaklaşım bütün Avrupa Birliği'ne yayılabilirse kalıcılığı sağlanması yönünde sağlam temeller atılmış olacak. 

Daha büyük çaplı bir konsensusun sağlanması kısa vadede çok mümkün değil diyor Thompson. Henüz kompostlanabilir ambalajın ne olduğuna dair ciddi bir karmaşa bulunurken bu durumun gerçekleşmesi için büyük ölçekli teşvikler ile sosyal sorumluluğun sağlanmasının gerekliliğiyle konuşmasını sonlandırıyor.

Kaynak: http://www.packagingscotland.com/2013/07/breaking-down-the-barriers-to-compostable-packaging/

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder